آرامش قبل از طوفان یا خلسه ناشی از اجرای عدالت؟
جامعه ایران در شرایط معلق جنگ و انقلاب
با دیدن صدها ویدیو از سراسر کشور که زندگی جاری مردم در ایران و نیز سخنان افراد روی فیلمهایی که از بمباران ها می گیرند می توان برداشتی از شرایط جامعه ایران در شرایط تعلیق انقلاب و تداوم جنگ به دست آورد. برداشت عمومی من به عنوان کسی که ۴۵ سال در حال دنبال کردن و مطالعه دولت و جامعه ایران بوده ام این است که این روزها آرامش غریبی در جامعه ایران حکمفرماست در حالی که بمبها و موشکها فرود می آید. این می تواند آرامش قبل از توفان باشد. از منظری دیگر به نظر می اید برای جنگیدن با هیولا دارند تجدید قوا می کنند. البته تعطیلات طولانی مدت (مدارس، دانشگاهها، و نیمه وقت شدن موسسات دیگر)، سفر به روستاها و بیرون شهر و خلوتی خیابانها می تواند این احساس را ایجاد کند.
البته برخی فاندیها که این روزها رواندرمانگر و تبلیغاتچی شده اند و اینلفوئنسرها برای رونق کارشان مردم را عصبی و مضطرب و به هم ریخته معرفی می کنند تا قرصشان را بفروشند و کلیک جمع کنند یا با این توصیفها به عوارش منفی جنگ اشاره کنند. عده ای هم برای نادیده گرفتن جمعیت دهها میلیونی برانداز وعده ۲۰ هزار پیشمرگه و حفاظت ارتش از مردم را می دهند که رویافروشی و خیالات است تا به حساب خودشان به مردم قوت قلب بدهند. وقتی میلیونها جمعیت را ببینی که شعار جاوید شاه می دهند و تو با پادشاهی مشکل داشته باشی طبعا به سراغ همین بدیلها برای براندازی می روی.
وجود این آرامش البته به معنای پشت سر گذاشتن خشم از کشتار گسترده یا فراموشی جنایات و فساد رژیم نیست. خشم ها ذخیره شده اند و روزی بیرون ریخته خواهند شد. مردم نمی توانند کشتار حدود ۴۰ هزار نفر در دو شب را فراموش کنند. یکی دیگر از دلایل ارامش حس عدالتی است که ترامپ و بی بی برای خانواده های جاوید نام و مردم سرکوب شده فراهم کرده اند.
چرا این آرامش؟
اگر در باب این آرامش که از روال جاری و کنشها و واکنشهای عمومی جامعه پیداست توافق داشته باشیم می توان در مورد علت آن بحث کرد. به چند پس زمینه و علت اشاره می کنم:
۱. یک علت جدی این آرامش حس عدالتی است که ترامپ و بی بی به جامعه ایران اهدا کرده اند. ۴۷ سال است که حکومت زور می گوید، خون می ریزد و شکنجه می کند و شکایت یک نفر در دادگاهها شنیده و اگر شاکی خودی هم بوده شکایت به جایی نرسیده است. این روزها خون خونریزان دارد می ریزد و تحقیر می شوند. این حسی از عدالت (و نه صرفا انتقام جویی) را به زجر دیدگان می دهد.
۲. علت دیگر می تواند انتظار آرام برای به پایان رسیدن کار رژیم باشد که در برابر چشمانشان در حال وقع است. حکومت هر روز دارد ضعیف تر می شود. بخشی از نیروهای سرکوب جا و مقر ندارند و در خیابانها ولو هستند. برخی هم به علت ترس از پودر شدن به زیر تونلها رفته اند. خستگی از کم خوابی به خاطر صداهای بمب وجود دارد اما غلبه با انتظار است
۳. کم کم تغییر لباسهای سیاه و آماده شدن برای تغییر فصل و آمدن نوروز در جامعه دارد به چشم می اید. آغاز روزی نو و دورانی نو چندان دوردست نیست و همین به جامعه تا حدی آرامش می دهد.
۴. پیدا کردن آرامش قبل از توفان می تواند نوعی آمادگی برای حمله نهایی به هیولا هم باشد. در پیامهای بی بی و شاهزاده رضا نوید فتح تهران و قیام نهایی برای براندازی به چشم می خورد. ترامپ و شاهزاده هم مردم را به خانه ماندن ترغیب کرده اند که ارامش آور است.
۵. همچنین نوعی حس بیداری در مورد کشور و ملت و اینده دارد جامعه ایران را فرا می گیرد. این حس آرامش بخش است. وقتی آینده مبهم باشد آرامش رخت بر می بندد. اما وجود افرادی با عزم استوار مثل نتانیاهو و شاهزاده به ایرانیان قوت قلب می بخشد.
۶. در نگاه بسیاری از ایرانیان شرایط به گونه ای است که گویی یک دوران سیاه در ذهن و جانشان به پایان رسیده است. آنها منتظر آمدن دورانی تازه هستند و همین به افراد حسی از رهایی می دهد.
۷. شاهزاده و ترامپ هردو از ایرانیان خواسته اند در خانه بمانند و انها اکثرا در خانه هستند و صحنه های به آسمان رفتن دود ناشی از بمبارانهای مراکز قوای قهریه و نابودی حاکمان فاسد و آدمکششان را تماشا می کنند. جامعه در تعطیلات است حداقل تا ۱۵ نوروز. بچه ها و دانشجویان در کنار خانواده هستند و ادارات و بانکها و بسیاری از کسب و کارها تعطیل یا یک روز در میان تعطیل هستند.
۸. صحنه های غریبی در برابر مردم است: تکه تکه شدن خونخواران و تکه پاره شدن خودروهای آنها و سوختن داراییهای کسی که اموال عمومی را از شهروندان دزدیده است. این حسی از فراغت و لبخندی ناشی از رضایت بر لب می اورد. برای نمونه به فیلم بعد از حمله به ستاد نیروی انتظامی در ملایر نگاه کنید. افراد حاضر اصولا وضعیت عصبی و ناراحت ندارند.
۹. فقدان شلوغی اکثر خیابانها و بزرگراهها به خاطر رفتن بخشی از جمعیت به روستاها هم به این آرامش کمک کرده است.