روز سوم: شعار های پادشاهی خواهی در دانشگاهها
اخبار و یازده نکته تحلیل
در پایان روز دوم اعتراضات شاهد دو تحول عمده بودیم: نخست شلیک به معترضان در همدان و ملارد و دوم اعتراض شبانه در کوی دانشگاه تهران که شعارهای آزادی محور از آن شنیده شد. در سومین روز اعتراضات مردمی و اعتصابها به شهرها و بازارهای مختلف سراسر کشور گسترش یافت. کسبه در شیراز، بازار طالقانی اهواز، طلافروشان اهواز، فرشفروشان تهران، بازار آهنگران و بازار جلوخان تهران اعتصاب کردند. همچنین بازاریان مناطق شوش، مولوی در جنوب تهران و بنیهاشم در شرق تهران به اعتصابها پیوستند. گروهی از کسبه در گذر حمامچال بازار بزرگ تهران، سهشنبه نهم دی با تعطیل کردن مغازههای خود فریاد «جاوید شاه» سردادند. اعتراضات در خیابان خیام میدان فردوسی جریان یافت. اعتراضها و اعتصابات به شرق تهران در خیابان بنی هاشم و میدان ونک گسترش یافت.
ضرب و جرح مغازه داران در بازار بزرگ تهران توسط یگان ویژه دنبال شد و معترضان با یگان ویژه در حوالی جمهوری درگیر شده و آنها را عقب راندند. شلیک مستقیم به معترضان در خیابان ملت انجام شد. بازار بزرگ تهران خط مقدم اقدامات بازاریان بود؛ در پاساژ پارسیان کرکرهها پایین کشیده شد و جمعیت به صحنه آمد. پاساژ پارسیان در روز سوم قفل شده و اعتراضها علنی است؛ شعار اصلی این است: این آخرین نبرده پهلوی برمی گرده. اعتراضها در بازار صابونیان شوش و بلور فروشان ادامه یافت. صنف آهن در شاداباد تهران نیز تجمع کردند.
گسترش اعتراضات به استانها
در روز دوم اعتراضات به استانهای کرمانشاه، خوزستان، البرز، یزد و هرمزگان بسط یافت. اعتصاب بازاریان در نجف آباد اصفهان، تجمع در آرامستان بهشت بیبی سکینه در کرج و پرواز بالگرد بر فراز آنها، و تظاهرات در درگاهان هرمزگان نمونه های بارز این اعتراضات هستند. حرکتهای شجاعانه در برابر نیروهای سرکوب در این صحنه ها خلق شدند مثل دختری با موی دم اسبی در جلوی صف معترضان در بازار تهران که می گوید نترسیم نترسیم ما همه باه هستیم.
ورود دانشگاهها
دانشگاهها دومین عرصه رویدادهای اعتراضی بعد زا بازارها بودند. دست کم ۱۰ دانشگاه شاهد اعتراض در محیط دانشگاهی بودند. گروهی از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف در تهران در روز سهشنبه نهم دی تجمع برگزار کرده و شعارهایی چون «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سردادند. شعارهای دیگر عبارت بودند از «می ریم تا سرنگونی» و «هم غزه هم لبنان هر دو فدای ایران». در دانشگاه تهران شعارهای «جاوید شاه» و «فقر، فساد، گرونی؛ میریم تا سرنگونی» داده و تابلوی دفتر نمایندگی خامنهای کنده شد. بعد از حضور نیروهای سرکوب دانشجویان درخواست خود از مردم برای پیوستن را مطرح کردند. در دانشگاه صنعتی اصفهان شعارهای مرگ بر ج ا و نه غزه نه لبنان سر داده شد. دانشجویان خواجهنصیر به سمت درب پردیس رضایی نژاد با شعارهای «ما از تبار خونیم، تا آخرش میمونیم»، «دانشجو، دانشجو، صدای مردمت باش»، و «گه خوری های دولت توهین به شان ملت» سر داده شد.
تجمع بزرگی در دانشگاه ملی صورت گرفت. دانشجویان این دانشگاه طبق فراخوان قبلی، برای ابراز همبستگی با مردم معترض خیابان، تجمع خود را آغاز کردند. گزارشهایی از تجمع دانشجویان در دانشگاه یزد و دانشگاه صنعتی اصفهان. دانشجویان پلی تکنیک تهران علیه سپاه و بسیج شعار سر دادند: بسیجی سپاهی داعش ما شمایی. دانشجویان دانشگاه زنجان شعار «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود» سردادند. شعار برای آزادی زندانیان سیاسی در تجمع دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی تهران مطرح شد. در این تحرکات مشخص بود که دست بسیج دانشجویی برای پیشگیری کاملا دست بسته است و نیروهای حکومت در شرایط انفعال قرار دارند. وجه بارز این تجمعات شعارهای پادشاهی خواهانه مثل جاویدشاه در دانشگاهها بود که برای اولین بار شنیده می شد.
اقدامات بازدارنده حکومتی
تعطیلی ۲۵ استان برای روز چهارشنه ۱۰ دی از اقدامات کلیدی حکومت جهت اعزام مردم به خانه بوده است. تجمع نیروها در میادین بزرگ شهرها به وفور دیده می شود. بازداشتها و ربایشها ادامه داشته است. به گزارش خبرنامه امیرکبیر، ابوالفضل مروتی، دانشجوی کارشناسیارشد ورودی ۱۴۰۳ رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است. زهرا سلیمانی، همسر مهدی بیک، روزنامهنگار و دبیر سیاسی روزنامه اعتماد، اعلام کرد که همسرش دوشنبه برای تهیه گزارش درباره اعتراضات جاری، به بازار تهران رفت، اما از آن زمان تاکنون به خانه باز نگشته و خبری از او نیست. او روز بعد آزاد شد. به گزارش کانال تلگرامی دانشجویان متحد، شاهین شکوهی، عارف هادینژاد و مبین امینیان پس از تجمع سهشنبه در دانشگاه تهران بازداشت شدند. چند معترض در حوالی میدان شوش بازداشت شدند. ربایش متین رحیمی جوان ۲۰ ساله هم گزارش و صفحه اینستاگرم وی از دسترس خارج شد.
حکومت تعدادی زن محجبه را به جلوی دانشگاه تهران اورد برای خبرسازی که مردم معترض اند اما ضد رژیم نیستند و انقلابی حکومتی اند.
روز سوم
اینها مهم ترین تحولات روز سوم هستند: اعتصاب مغازه داران در کازرون، تجمع معترضان در ممسنی استان فارس شامگاه سهشنبه نهم دی با شعار «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، اجتماع معترضان در شهرکرد، تجمع مردم معترض اراک شامگاه نهم دی با شعار «مرگ بر دیکتاتور»، اعتراضات در ایذه با تیراندازی و ناسزاگویی به خامنه ای، درگیری معترضان با ماموران در همدان، شلیک به سوی معترضان در اسد اباد همدان، ضرب و شتم یک دانشجوی امیرکبیر و انتقال وی به بیمارستان، شعارهای شبانه در فولادشهر اصفهان
در پی این اعتراضات گسترده در سطح کشور ۲۵ استان برای روز ۱۰ دی تعطیل اعلام شدند.
نکات تحلیلی
۱. سرعت گسترش به شهرهای دیگر حاکی از آمادگی بالا برای اعتراض است. در روز سوم دیگر می شد از خیزش یا جنبش دی ۲۵۸۴ سخن گفت.
۲. شعارهای کلیدی در روز سوم بعضا در نفی وضعیت موجود بودند مثل «فقر فساد گرونی می ریم تا سرنگونی» و بعضا در اثبات مثل «پهلوی بر میگرده.» شعار زن زندگی ازادی در جنبش مهسا بیشتر چشم انداز می داد و از جهت نفی و ایجاب ابهام آمیز بود. شعارها در جنبش دی ۲۵۸۴ می گویند مردم معترض چه می خواهند و چهنمی خواهند.
۳. تاثیر اعدامهای انبوه در سراسر کشور (حدود ۲۰۰۰ در سال ۲۰۲۵) و در فضای عمومی اندک بوده است. حکومت مردم را به مرگ عادت داده است
۴. اقشار غیر بازاری بلافاصله به اعتراضاتی که در بازار آغاز شد پیوستند مثل دانشجویان. بسیاری نیز بدون مکان یا هویت قشری به خیابانها آمدند.
۵. حکومت این حرکت را بشدت جدی گرفته است با گشت شبانه موتورسواران در ماهدشت کرج، خیابانهای قلعه حسن خان و دیگر نقاط کشور. اخطار اطلاعات سپاه از این جخت قابل توجه است:
۶. فیلمهای پخش شده حکایت از دهها هزار معترض در سراسر کشور دارد. تنها فیلم راهپیمایی قشم بالای ۶۰۰ نفر را نشان می دهد. این جمعیت برای تاثیر گذاری باید نخست ده برابر و بعد صد برابر شود. امروز براندازی ج ا یک وظیفه ملی است چون بدون براندازی نمی توان کشور را نجات داد.
۷. اخبار ابتدایی این حرکت در رسانه های غربی انعکاس قابل توجهی داشته است البته نه در تیترهای اول. چرا؟
۱) اظهار نظر مقامات امریکایی مثل نماینده امریکا در سازمان ملل و چند سناتور و چند عضو مجلس نمایندگان
۲) توجه رسانه های اسرائیلی و
۳) شبکه های اجتماعی ایرانیان و فعال بودن آنها در فضای وب
فضا از انحصار چند خبرگزاری و بوق غربی تا حدی خارج شده است. ایران اینترنشنال در بخش انگلیس اشاره ای به شعار جاوید شاه نکرده است
۸. حکومت در روز سوم پاتک خود را آغاز کرد. پس از از آن ما با یک جنگ واقعی روبرو هستیم. گسترش شعارهای پادشاهی خواهانه در این روز قابل توجه است. اقدامات حکومت عبارت بودند از بازداشتهای گسترده، ربودن، ضرب و شتم و شلیک
۹. در این حرکت غیبت قابل توجه سلبریتی های ورزشکار و هنری قابل توجه بوده است. افرادی مثل مجتبی محرمی و مهدی هاشمینسب، بازیکن پیشین پرسپولیس، استقلال و تیم ملی فوتبال با انتشار متونی در اینستاگرام واکنش نشان دادند اما آنها بیشتر بازنشسته هستند. هاشمی نسب در مورد اعتراضات سراسری در ایران نوشت: «این زندگی پر از درد، خشم و بلاتکلیفی حق مردم ما نیست. اعتراض حق ماست.» هنرمندان تا روز سوم بروز و ظهوری نداشتند.
۱۰. جنس شرکت کنندگان عمدتا همانند دی ۹۶ و آبان ۹۸ هستند: از اقشار کم درآمد یا زیر متوسط. اگر در فاجعه ۵۷ بازار، دانشگاه، مسجد، و حلقات هنرمندان و نویسندگان پادیگاه اعتراضات بود در خیزش دی ۲۵۸۴ بازار، دانشگاه، و کف خیابان عرصه فعالیت بوده است البته تا روز سوم. مشخص است که فعالیت سیاسی در ایران دیگر نخبه گرا نیست و البته این بازار و دانشگاه آن بازار و دانشگاه نیست. این بازار دیگر تحت نفوذ موتلفه و فداییان اسلام و مرجعیت شیعه نیست. دانشگاه نیز تحت سلطه گفتمان ضد امریکایی و ضد اسرائیلی مارکسیسم و اسلامگرایی نیست.
۱۱. تا روز اصلاح طلبها و چپها در مورد این حرکت ساکت بوده اند. بیانیه درکنها علیه اسرائیل نمی دانند چه کنند: ساکمت بمانند یا طرف رژیم را بگیرند. در این مقطع رهبران راهبردی باید راههایی را برای تداوم جنبش و جذب نیروهای بیشتر بدان عرضه کنند و گر نه با سرکوبها افول پیدا می کند.