روز چهارم: جنگ واقعی آغاز می شود

اینها مهم ترین خبرهای باقی مانده از روز سوم هستند:

۱. نیروهای امنیتی در کرمانشاه دست‌کم ۱۰ شهروند، از جمله چند کودک، را با خشونت بازداشت کردند

۲. شماری از شهروندان همدان، از جمله تعدادی از دانشجویان این شهر، در جریان تجمع‌های روز سوم بازداشت شدند

۳. اعتراض خیابانی معترضان در فولادشهر و سر دادن شعار مرگ بر دیکتاتور

۴. اعتراضات شبانه در فارسان چهارمحال و بختیاری. مردم معترض در این اعتراضات شعار «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند.

۵. شعار شبانه «جاوید شاه» معترضان در خیابان‌های همدان

۶. تظاهرات خیابانی در سبزوار

اعتصابات و فراخوانها

از روز سه شنبه فرخوانهایی برای اعتراضانت روز بعد مطرح شده بود:

۱. گروه همبستگی شاغلان و بازنشستگان اعلام کرد تجمع فرهنگیان سراسر ایران چهارشنبه (روز چهارم) در مقابل ساختمان‌های آموزش و پرورش هر شهر برگزار خواهد شد.

۲. بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین، از جمله فروشگاه‌های لوازم بهداشتی و آرایشی، طلا و نقره، پوشاک و مزون‌های لباس، در شهرهایی مانند تهران، کرج، ایلام، بندرعباس، شیراز، کرمانشاه، مشهد و رشت اعلام کردند که در همبستگی با اعتصاب‌ها به فعالیت خود پایان داده و فروش نخواهند داشت. تعدادی از کافه‌ها و رستوران‌ها نیز در صفحات اینستاگرم خود نوشتند که در همراهی با اعتصاب‌های سراسری، فعالیت خود را متوقف کرده‌اند.

۳. جمعی از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد با صدور بیانیه‌ای، برای چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه فراخوان تجمع دادند

۴. بازداشت ۴ نفر در بهبهان برای فراخوان ۱۰ دی: امیر مهدی رزم، ابولفضل جفش، ابوالفضل آشنود و سلطان امامخواه

۵. فراخوان جمعی از دانشجویان دانشگاه کردستان

این فراخوانها در جهت تداوم جنبش و از کف نرفتن فرصت فراهم شده انجام می گرفت.

اخبار اعتراضات روز چهارم

در این روز شاهد بسته شدن مغازه ها در دهلران،اراک، کرمانشاه و اصفهان بودیم. در اصفهان شاهد نشستن زنان روی زمین در برابر یگان ویژه بودیم. مسئولان حراست سه دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه الزهرا و علم و صنعت در تهران برکنار شدند. برخی منابع این برکناری را در پی گزارشها و انتقادات نسبت به رفتار نامناسب اعضای این سه حراست دانستند اما حمله به خوابگاه دانشگاه ملی برای بازداشت دانشجویان این تصور را تبخیر کرد. شش تن از دانشجویان بازداشت شده دانشگاه تهران را نیز آزاد کردند. این حرکت ظاهرا برای کاهش تنش ها بود. البته برای پاک کردن صورت مسٓله کلاسهای دانشگاههای علامه و ملی و تهران را تعطیل کردند.

مهم ترین خبر روز چهارم هجوم معترضان در شهر فسا در۱۰ دی به ساختمان فرمانداری در این شهر بود. سپس به سمت آنها شلیک شد. خبری از کشته شدن جوان ۱۸ ساله ای به نام مهدی سماواتی در این شهر منتشر شد اما رئیس دادگستری این شهر تکذیب کرد.

معترضان مقابل فرمانداری شهر دورود در استان لرستان تجمع کردند با شعار نه غزه نه لبنان. نیروهای امنیتی با معترضان در کوهدشت درگیر شدند و به سوی آن‌ها گاز اشک‌آور شلیک کردند. شعار معترضان در کوهدشت مرگ بر خامنه‌ای بود. در رامهرمز به سوی مردم معترض تیراندازی شد و در ساعات شب فرمانداری این شهر به آنتش کشیده شد. دهلران چند ساعت پیش نا ارام بود. راهپیمایی و تجمع شبانه معترضان در خیابان ابوذر نهاوند با شعار «جمهوری اسلامی نمی‌خوایم» و جاوید شاه گزارش شد. در این شهر تیراندازی هوایی برای متفرق کردن معترضان صورت گرفت.

شماری از معترضان در شهر جونقان در استان چهارمحال و بختیاری، چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه به خیابان آمدند و دست به تجمع اعتراضی زدند. صف راهپیمای یاین شهر کوچک قابل توجه بود. درگیری معترضان و ماموران سرکوب در اصفهان در میدان نقش جهان مدتها ادامه داشت. التهاب در این شهر به خوبی دیده می شد. مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، وعده داده تماشاگران در ورزشگاه نقش‌جهان برای تماشای بازی سپاهان و استقلال حاضر باشند. اما در فاصله یک روز تا شروع بازی، همچنان سایت بلیت‌فروشی امکان خرید بلیت را فراهم نکرده است.

وزیر ورزش: «داور و ناظر مسابقه... اگر احساس کنند شعارها...موجب جریحه‌دار شدن احساسات عمومی است، در وهله اول با تذکر و سپس با ورود عوامل انتظامی برای برقراری نظم اقدام و بازی را متوقف کنند... داور می‌تواند بازی را تعطیل کند.» ترجمه سخن وی این است که اگر چیزی حواله آقا و بسیج شد بازی را تعطیل میکنیم.

مانوور نیروهای سرکوب در مناطق فقیر نشین تر مثل قلعه حسن خان تهران و ملارد و در دیگر نقاط کشور ادامه داشته است. حکومت خطر را به خوبی احساس کرده است. وقتی چهار جوان در خیابان راه رفته و شعار می دهند «ضجه بزن سیدعلی، داره میاد پهلوی» طبعا خطر را جدی می گیرند.

اینها مناطق دیگری از اعتراض و اعتصاب بودند: بلوارنوبهار کرمانشاه و فارسان چهارمحال و بختیاری که به تیراندازی انجامید. این دومین شب اعتراض در منطقه فارسان بود. بازار تهران شاهد یک گردهمایی در این روز بود؛ اعتراضات در همدان ادامه یافت؛ خیابان سهروردی تهران که نوعی بازار کاغذ دیواری و موکت است محل تجمع اعتراضی شد؛ تجمع در دانشگاه فردوسی مشهد علی رغم محدودیتها انجام شد؛ تجمعی در زاهدان شکل گرفت با شعار «وقت اتحاده وقت انقلابه.» در رشت شعار جاویدشاه با ریتمی مشخص سه مرتبه تکرار می شد (در همان ریتم مرگ بر شاه سال ۵۷)؛ تجمع اراک در ساعات شب قابل توجه بود؛ اعتراضات در اسد آباد ادامه یافت در حالی که اینترنت در اسدآباد و نهاوند قطع شد. یاسوج در ساعات شب شاهد تجمع اعتراضی بود.

در خرم اباد شعارهایی از جمله «این حکومت باطله، پلیس خودش قاتله»، «رضاشاه روحت شاد» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده» سر داده شد. معترضان در کوه‌چنار استان فارس شعار دادند این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده. تجمعی نیز در شهر بابل انجام شد.

جنگ مردم علیه اشغالگران در چه وضعیتی است؟

مهم ترین هدف در یک جنگ کسب و نگاهداری قلمرو است. این امر بر جنگ خیابانی معترضان علیه یک حکومت نیز صدق می کند. مراحل یک جنگ تمام‌عیار کلاسیک بدین قرار است:

۱) زمینه‌سازی مثل پیدا کردن خود، مشخص کردن دشمن، پیدا کردن همرزم و موتلف، تشخیص قوای خود، سازماندهی، کسب تجهیزات، چالش حکومت، رجزخوانی و تهدید. اقدامات بعدی مانوور و نمایش نیروست در هر دو سمت. مخالفان در این زمینه بخش عمده کارها را انجام داده اند.

۲)آغاز نبرد (حمله اولیه): حمله معترضان به دو فرمانداری فسا و رامهرمز که کلید حملات اولیه را زد

۳) دوران اوج درگیری و

۴) پیروزی یک طرف یا نبرد فرسایشی

در بسیاری از زمینه ها هنوز ظرفیت دو طرف در صحنه جنگ ج ا و معترضان به نمایش در نیامده است. معترضان بخش های قابل توجهی از فضای عمومی را اشغال کردند بدون آن که آنها را نگاه دارند. معترضان بدون تحت تسلط قرار دادن بخشی از فضای عمومی نمی توانند نیروهای خود را حفظ و مواضع خود را تحکیم کنند. در جنگ یا محل اختصاصی دشمن (فرمانداری) را اشغال می کنند یا فضای مشترک را اشغال کرده و نگاه می دارند. مقامات بر خلاف سالهای گذشته نمی توانند محیطهای کلیدی از فضای عمومی را تحت کنترل کامل خود داشته باشند.

حکومت هنوز در باب ظرفیتش در نگاهداری فضاهای عمومی در صورت اشغال به آزمون گذاشته نشده است. در جنبش مهسا در برخی شهرهای کردستان معترضان فضاهای عمومی را اشغال کردند اما حکومت آنها را پس گرفت. در جنبش دی ۲۵۸۴ در چهار روز اول این امر امتحان نشده است. یک ساختمان دانشگاهی یا بخشی از یک پارک می تواند هدف قابل حصولی باشد.

شش نکته تحلیلی دیگر

۱. اکثر شهرهایی که در آنها اعتراضی صورت گرفت چهره های نمادین از جاویدنامان کشته شده در جنبش مهسا داشتند: مهرشاد شهیدی اراک، مهران سماک رشت، مجاهد کورکور ایذه، محمد حسن ترکمان اصفهان، و نیکا خرم اباد. پدر ایلار حقی از مردم خواست با اعتراضات همدلی کنند.

۲. حرکتها تا این چهار روز نشان می دهند که این حرکت دقیقا دنباله ۹۶، ۹۸ و ۴۰۱ و یک جنبش ملی و سراسری است. دانشمندان علوم اجتماعی مثل ترانه علیدوستی بعدا در این زمینه رساله ننویسند. در شهرهای کوچک حضور قابل توجه جوانان بیکار بسیار شبیه به اعتراضات دی ۹۶ است.

۳. شلیک به سوی معترضان از روز سوم در همدان و فسا آغاز شد. ظاهرا حکومت ابزار دیگری برای برخورد و صحنه سازی ندارد.

۴. کاسبان تحریم و هزینه های جنگ دارند نظام را لخت و دلارهای کاهش یافته نفتی را می مکند. این امر موجب کاهش شدید درآمدهیا ارزی و بحران در قیمت ارز شده است. تاجگردون یکی از اعضای مجلس در ۱۰ دی با اشاره به اختلاف چشمگیر میان میزان فروش و وصول درآمدهای نفتی گفت حکومت ایران در هشت ماه حدود ۲۱ میلیارد دلار نفت فروخته، اما تنها ۱۳ میلیارد دلار از این رقم وصول شده است. این بدین معناست مه اولا درآمد نفتی به حدود ۳۰ میلایرد دلار کاهش یافته و ثانیا قاچاقچی ها ۸ میلیارد فروش نفت را بر نگردانده اند. او همچنین به کاهش درآمدهای نفتی حکومت در شرایط کنونی پرداخت: «سهم دولت از درآمدهای نفتی در لایحه بودجه ۱۴۰۵ از ۱۲ میلیارد دلار به هشت میلیارد دلار کاهش یافته است که این موضوع یکی از چالش‌های جدی بودجه محسوب می‌شود.» این یعنی از حدود ۳۰ میلیارد دلار درظامد نفت در سال ۱۴۰۴ تنها ۱۲ و در سال بعد تنها ۸ میلیارد دلار نصیب دولت می شود. ۱۸ و ۲۲ میلیارد دیگر در طی دو سال مذکور سهم فساد و گسترش طلبی می شود. از این جهت مشکل ارزی حکومت قابل حل نیست و وعده ها توخالی است.

۵.علی رغم نشر خبر اعتراضات بازار در عرض ۴ روز گذشته اعتراضات به تیتر اصلی بوقهای غربی تبدیل نشده اند. سه نفر در غزه کشته می شدند می شد تیتر اول بوقهای غربی. اخبار خاشقچی بارها به تیتر اصلی تبدیل شد.

۶. واکنشهای استمرارطلبان به اعتراضات دی ۲۵۸۴ سکوت، انکار و نادیده گیری اعتراضات بوده است. جمهوریخواهان سوسیالیست دارند سرشان را در برف فرو می کنند. علی افشاری یکی از آنها بر این باور است که در مورد پادشاهی خواهی در این اعتراضات بزرک نمایی شده و از روز اول نبوده شعارهای پادشاهی خواه در اعتراضات نبوده است. او معتقد است فیلمهایی که شعارهای جاوید شاه و مانند آن در آنهاست با هوش مصنوعی صدا گذاری شده است. اگر «جاوید شاه AI است افشاری قاطر چموش در برابر اسب مسابقه است. رقیب سیاسی وی برای کسب صندلی ریاست جمهوری یعنی مسیح علی نژاد در مصاحبه با سی بی اس نامی از شعارهای پادشاهی خواه نبرد. این دو نفر را باید فرستاد جشمشان را بشورند.